توفیقی، فعال کارگری: با متری ۲۵۰ میلیون و پس‌انداز ماهی ۱۰ میلیون، خانه ۵۰ متری در تهران ۱۰۴ سال طول می‌کشد؛ نقد برآورد «۲۷ سال» طاهرخانی
فرامرز توفیقی، فعال کارگری و کارشناس سبد معیشت، در گفت‌وگو با ایلنا محاسبات معاون وزیر راه و شهرسازی درباره «دوره انتظار ۲۷ ساله» برای خانه‌دار شدن را نقد کرد و گفت بر پایه آمارهای رسمی، یک کارگر برای خرید یک آپارتمان ۵۰ متری در تهران دست‌کم ۱۰۴ سال باید پس‌انداز کند. تجارت نیوز این گفت‌وگو را روز ۸ آبان ۱۴۰۵ بازنشر کرده است.
جزئیات خبر
آنچه معاون وزیر راه گفته بود
حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ در گفت‌وگو با رسانه‌ها برآوردهای حدود یک‌قرنی برای خانه‌دار شدن را رد کرده بود. او گفته بود مشخص نیست این برآوردها بر چه مبنایی انجام می‌شود و به نظر می‌رسد کم‌درآمدترین فرد را با متوسط قیمت مسکن تهران مقایسه می‌کنند؛ و با اشاره به محله آرژانتین تهران افزوده بود اگر کارگری با حداقل دستمزد بخواهد در چنین محله‌ای ساکن شود، طبیعی است که به ۱۰۰ سال زمان نیاز داشته باشد.
طاهرخانی تأکید کرده بود که در دنیا این شاخص‌ها بر اساس متوسط قیمت مسکن شهری و متوسط درآمد محاسبه می‌شوند و برخی دو مفهوم «دوره دسترسی» و «دوره انتظار» را با هم اشتباه می‌گیرند. به گفته او، طبق محاسبات وزارت راه و شهرسازی تا آبان ۱۴۰۵، متوسط دوره دسترسی به مسکن در مناطق شهری ۸.۵ سال است (با فرض پس‌انداز کل درآمد) و دوره انتظار، با فرض پس‌انداز یک‌سوم درآمد، حدود ۲۶ تا ۲۷ سال برآورد می‌شود.
تجارت نیوز در گزارش خود این اظهارات را دور از واقعیت زندگی مزدبگیران دانسته و نوشته است بسیاری از خانوارهای کارگری امروز نه‌تنها در شمال تهران، بلکه در جنوب پایتخت، شهرری، اسلامشهر، کرج و حاشیه کلان‌شهرها هم توان رهن و اجاره یک واحد ۴۰ متری را ندارند. این رسانه همچنین پرسیده است که با کدام واقعیت اقتصادی می‌توان فرض کرد یک حقوق‌بگیر یک‌سوم درآمدش را پس‌انداز کند، و یادآوری کرده که عدد ۲۷ سال تنها با این فرض درست درمی‌آید که قیمت مسکن در تمام این مدت هیچ افزایشی نداشته باشد.
توفیقی: سبد معیشت ۸۰ میلیونی در برابر دستمزد ۲۰ تا ۳۰ میلیونی
توفیقی در آغاز سخنانش گفت شنیدن چنین اظهارنظرهایی از مسئولان دولت‌های مختلف به امری تکراری تبدیل شده است و مشکل اصلی را در این دانست که حکمرانی به‌عنوان یک علم پذیرفته نشده و باید از قانون و منطق علمی پیروی کند؛ به گفته او با سخنان بی‌پشتوانه نمی‌توان واقعیت‌های جامعه را تغییر داد.
او با استناد به ارقام رسمی گفت هم‌زمان با انتشار گزارش تازه تورم مرکز آمار، اعضای کمیته دستمزد وزارت کار هزینه سبد معیشت خانوار را حدود ۸۰ میلیون تومان اعلام کرده‌اند؛ رقمی که به تعبیر او پس از تعدیل سبد واقعی ۱۰۰ میلیون تومانی به دست آمده و از سوی مرجع رسمی تعیین دستمزد اعلام شده است.
این کارشناس سبد معیشت افزود دریافتی کارگران در بهترین حالت حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان است و تنها بخش بسیار کوچکی در برخی کارگاه‌های خاص بیش از ۵۰ میلیون تومان دریافت می‌کنند که آن‌ها هم از سبد معیشت عقب‌اند. به گفته او، در شرایطی که مزدبگیران و بازنشستگان حتی توان مستأجر ماندن را ندارند، سخن گفتن از «پس‌انداز» برایشان بی‌معناست.
محاسبه توفیقی: ۱۰۴ سال برای یک واحد ۵۰ متری
توفیقی گفت شاید در میانگین‌گیری وزارت راه، روستاها و شهرهای دورافتاده‌ای لحاظ شده باشد که در آن‌ها کارخانه و کارگاهی وجود ندارد؛ در حالی که کارگر و کارمند پیش از هر چیز به کار نیاز دارند و نزدیکی به محل کار در شهرهای صنعتی برایشان ضروری است.
او با ارجاع به آمارهای رسمی گفت میانگین قیمت هر متر مربع مسکن در تهران در شهریور ۱۴۰۵، بدون احتساب تغییرات مهر و آبان، به حدود ۲۵۰ تا ۲۷۰ میلیون تومان رسیده است. اگر کف این بازه، یعنی متری ۲۵۰ میلیون تومان، مبنا قرار گیرد، قیمت یک واحد ۵۰ متری حدود ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان می‌شود.
به گفته توفیقی، حتی اگر به‌طور خوش‌بینانه فرض شود کارگری ماهانه ۲۰ میلیون تومان حقوق بگیرد و نیمی از آن، یعنی ۱۰ میلیون تومان، را پس‌انداز کند، با تقسیم ۱۲.۵ میلیارد تومان بر این مبلغ به ۱۲۵۰ ماه یا ۱۰۴ سال می‌رسیم؛ رقمی که در برابر آن، ادعای ۲۷ سال انتظار را «شبیه یک کمدی» توصیف کرد.
انتقاد توفیقی: نادیده گرفتن تورم و عدم قطعیت
این فعال کارگری نادیده گرفتن تورم شتابان را خطای بزرگ دیگر محاسبات وزارت راه دانست و پرسید آیا ایران با کشورهایی مقایسه می‌شود که تورم نزدیک به صفر دارند؛ کشورهایی که به گفته او قیمت کالاها در آن‌ها طی چند دهه تغییر چندانی نکرده، در حالی که در ایران قیمت مرغ در یک هفته ده‌ها هزار تومان در هر کیلو نوسان دارد.
توفیقی توصیه کرد مسئولان پیش از اعلام چنین ارقامی، مفهوم آماری «عدم قطعیت» را در نظر بگیرند و گفت در اقتصادی که تورم نقطه‌به‌نقطه هر ماه رکورد تازه‌ای ثبت می‌کند، هیچ تضمینی نیست که پس‌انداز امروز ۱۰ یا ۲۰ سال بعد برای خرید خانه کافی باشد.
او در پایان گفت وظیفه حاکمیت سخنرانی نیست و خود عدد ۲۷ سال هم معنای تلخی دارد: جوانی که در ۲۰ سالگی وارد بازار کار شود، با این حساب در آستانه ۵۰ سالگی و در دوران فرسودگی جسمی به نقطه خرید خانه می‌رسد. توفیقی اظهارات معاون وزیر راه را بی‌پایه و شبیه «گفتاردرمانی»های همیشگی مسئولان توصیف کرد.
